İstanbul Büyükşehir Belediye Meclisinin 08.07.2024 tarihli birleşiminde 2024/748 sayı ile komisyonumuza intikal eden Kentsel Dönüşüm Şube Müdürlüğü’nün 05.07.2024 tarih 3335 sayılı yazısında;
BAŞKANLIK MAKAMINA
Başkanlığımızca, İstanbul'un olası deprem riski başta olmak üzere tüm afet risklerine karşı kentsel dayanıklılığının arttırılmasına verilen öneme istinaden, deprem tehdidine karşı seferberlik başlatılmış, bu kapsamda da kent bütününde risk taşıyan yapı ve yerleşme düzenlerinin bir an evvel sağlıklı hale dönüştürülmesi ve kent bütününün bir afet anında ve sonrasında hasar görebilirliğinin en alt seviyeye indirilmesi öncelikli hedeflerimizden birisi olmuştur.
Müdürlüğümüzce yapılan çalışmalar kapsamında; ilimizde yaklaşık 1.390.000 adet yapı bulunmakta olup 205.240 adedinin 1980 yılı öncesi, 443.950 adedinin 1980-2000 yılları arası, 413.670 adedinin 2000 yılı sonrası ve 326.550 adedinin yapım yılı belirsiz yapı olduğu tespit edilmiştir. Ayrıca, Daire Başkanlığımız, İstanbul Şehircilik Atölyesi Şube Müdürlüğü (İŞAT) tarafından İstanbul genelinde PERA yöntemi kullanılarak yaklaşık 35.000 binada hızlı tarama yapılmış olup bu binalardan yaklaşık 15.000 adedinin yüksek riskli yapı gruplarında (D ve E Sınıfı) olduğu tespit edilmiştir. Her iki çalışma birlikte değerlendirildiğinde deprem riskinin yüksek olduğu yapı sayısının toplam yapı sayısı içerisinde oldukça fazla olduğu ve bu yapıların hızlıca dönüştürülmesi gerektiği ortaya çıkmaktadır.
Bu kapsamda İstanbul depremine karşı dayanıksız olduğu tespit edilen söz konusu yapıların İBB ve iştiraklerinden KİPTAŞ, BÎMTAŞ, İMAR A.Ş. garantörlüğünde, mülk sahiplerinin isteğiyle, güvenli, depreme dayanıklı ve çevreyle dost yapılara dönüştürülmesi amacıyla \"İstanbul Yenileniyor\" platformu kurulmuştur. Gerek KİPTAŞ koordinasyonunda yürütülen İstanbul Yenileniyor platformunun çalışmaları gerekse Müdürlüğümüz çalışmaları göstermektedir ki, kentsel dönüşüm uygulamalarında en büyük sorun finansman konusunda yaşanmaktadır.
Bu finansman sorununun nedenlerinden en önemlisi inşaat birim maliyetlerinin hızla artış göstermesidir. Öyle ki; Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığının her yıl yayımlanan \"Mimarlık ve Mühendislik Hizmet Bedellerinin Hesabında Kullanılacak Yapı Yaklaşık Birim Maliyetleri\"ne göre 4A, 4B ve 4C yapı gruplarında 2024 yılı için belirlenen inşaat birim maliyetlerinin 2021 yılına kıyasla 8 kat artış gösterdiği görülmüştür. Bu nedenle, inşaat sektöründeki öngörülemez artışlar karşısında kent bütününde afet dirençli yapı stoku oluşturabilmek için yapılan çalışmaları durma noktasına getirmiştir.
Öte yandan 6 Şubat 2023 tarihli Kahramanmaraş merkezli ve 11 ilin etkilendiği deprem sonrası oluşan ekonomik zararın, afet öncesi yapılması gereken risk azaltma çalışmalarının maliyetinden çok daha yüksek olması kentsel dönüşüm uygulamalarına ivme kazandırmanın önemini gözler önüne sermiştir. İşbu sebeple olası can ve mal kayıplarının önüne geçebilmek için Belediyemizin iç kaynak ve imkânlarıyla finansman yollan oluştunnak zaruri bir hal almıştır.
Bu çerçevede, İBB ve KİPTAŞ koordinasyonunda yürütülen İstanbul Yenileniyor platformu üzerinden hesaplanan yenileme bedellerinin malikler tarafından karşılanamaması nedeniyle depreme dayanıksız yapıların tahliye, yıkım ve yeniden inşa süreçlerinin aksamaması amacıyla 6306 sayılı Kanun'un 7. maddesinin 8. fıkrasında yer alan \"Bu kanun kapsamında uygulamada bulunacak olan belediyeler, yatırıma ilişkin yıllık bütçelerinin yüzde beşi ile 26/05/1981 tarihli ve 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanununun 80inci maddesi uyarınca tahsil edilen harç gelirlerinin yüzde ellisini, bu Kanunda öngörülen uygulamalara ayırmak zorundadır.\" hükmü gereğince; bu bütçenin 6306 sayılı kanuna istinaden yapılan kentsel dönüşüm odaklı uygulamaların hızlı ve etkin bir şekilde gerçekleştirilerek sonuçlandırılması ve kamu kaynaklarının vatandaşlarımızın can güvenliğinin korunması amacına yönelik kullanılmasını teminen Başkanlığımızca, yeniden yapım maliyetlerinde maliklere kısmi destek verilmesi planlanmaktadır.
Bu kapsamda;
1. Başkanlığımızca sağlanacak mali destekten yararlanma talebinde bulunan yapının;
- 6306 sayılı Kanun kapsamında riskli yapı olarak tespit edilmiş olması,
- İstanbul Yenileniyor kapsamında yenilenmesi hususunda uzlaşmaya varılmış olması,
2.Başkanlığımızca sağlanacak mali destekten yararlanma talebinde bulunan hak sahibinin;
- Hane içi toplam gelirinin 3 asgari ücretin altında olması,
- Kendisinin, eşinin ve bakmakla yükümlü olduğu kişiler üzerinde,
• İstanbul il sınırları içerisinde herhangi bir taşınmazının bulunmaması,
• İstanbul il sınırları dışmda herhangi bir bağımsız bölüm nitelikli taşınmazının bulunmaması,
• İstanbul il sınırları dışında herhangi bir bağımsız bölümde hisseli tapu sahibi olanların ise yüzde elli ve daha az hisse sahibi olması (Tarla vasıflı mülkiyetler ve cins tashihli konutlar taşınmaz sahipliği olarak sayılmayacaktır)
şartlarıyla, hak sahibinin; hane halkı gelirinin en fazla net 2 asgari ücrete eşit veya altında olması durumunda yeniden yapım bedelinin %60'ı, aynı şartlarda emekli ise %65'i kadar; en fazla net 3 asgari ücrete eşit veya altında olması durumunda ise yeniden yapım bedelinin %40'ı, aynı şartlarda emekli ise %45'i kadar desteklenmesine ilişkin her türlü iş ve işlemlerin 6306 sayılı Kanun ve 6306 sayılı Kanunun Uygulama Yönetmeliği, 5393 sayılı Kanun ve ilgili mevzuat hükümleri uyarınca gerçekleştirilmesi ve buna ilişkin olarak KİPTAŞ ile mali desteğin verilmesine ilişkin esasların belirtildiği ekteki protokolün imzalanması için 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu'nun 18. maddesinin (g) bendi uyarınca Büyükşehir Belediye Başkanı'na yetki verilmesi hususunda karar alınmak üzere yazımızın Büyükşehir Belediye Meclisine havalesi hususunda olurlarınıza arz ederim denilmektedir.
KOMİSYON GÖRÜŞÜ: Teklif komisyonlarımızca incelenmiş olup, İBB ve KİPTAŞ koordinasyonunda yürütülen İstanbul Yenileniyor platformu üzerinden hesaplanan yenileme bedellerinin malikler tarafından karşılanamaması nedeniyle depreme dayanıksız yapıların tahliye, yıkım ve yeniden inşa süreçlerinin aksamaması amacıyla 6306 sayılı Kanun'un 7. maddesinin 8. fıkrasında yer alan \"Bu kanun kapsamında uygulamada bulunacak olan belediyeler, yatırıma ilişkin yıllık bütçelerinin yüzde beşi ile 26/05/1981 tarihli ve 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanununun 80inci maddesi uyarınca tahsil edilen harç gelirlerinin yüzde ellisini, bu Kanunda öngörülen uygulamalara ayırmak zorundadır.\" hükmü gereğince; bu bütçenin 6306 sayılı kanuna istinaden yapılan kentsel dönüşüm odaklı uygulamaların hızlı ve etkin bir şekilde gerçekleştirilerek sonuçlandırılması ve kamu kaynaklarının vatandaşlarımızın can güvenliğinin korunması amacına yönelik kullanılmasını teminen Başkanlığımızca, yeniden yapım maliyetlerinde maliklere kısmi destek verilmesi planlanmaktadır.
Bu kapsamda;
1. Başkanlığımızca sağlanacak mali destekten yararlanma talebinde bulunan yapının;
- 6306 sayılı Kanun kapsamında riskli yapı olarak tespit edilmiş olması,
- İstanbul Yenileniyor kapsamında yenilenmesi hususunda uzlaşmaya varılmış olması,
2.Başkanlığımızca sağlanacak mali destekten yararlanma talebinde bulunan hak sahibinin;
- Hane içi toplam gelirinin 3 asgari ücretin altında olması,
- Kendisinin, eşinin ve bakmakla yükümlü olduğu kişiler üzerinde,
• İstanbul il sınırları içerisinde herhangi bir taşınmazının bulunmaması,
• İstanbul il sınırları dışmda herhangi bir bağımsız bölüm nitelikli taşınmazının bulunmaması,
• İstanbul il sınırları dışında herhangi bir bağımsız bölümde hisseli tapu sahibi olanların ise yüzde elli ve daha az hisse sahibi olması (Tarla vasıflı mülkiyetler ve cins tashihli konutlar taşınmaz sahipliği olarak sayılmayacaktır) şartlarıyla, hak sahibinin; hane halkı gelirinin en fazla net 2 asgari ücrete eşit veya altında olması durumunda yeniden yapım bedelinin %60'ı, aynı şartlarda emekli ise %65'i kadar; en fazla net 3 asgari ücrete eşit veya altında olması durumunda ise yeniden yapım bedelinin %40'ı, aynı şartlarda emekli ise %45'i kadar desteklenmesine ilişkin her türlü iş ve işlemlerin 6306 sayılı Kanun ve 6306 sayılı Kanunun Uygulama Yönetmeliği, 5393 sayılı Kanun ve ilgili mevzuat hükümleri uyarınca gerçekleştirilmesi ve buna ilişkin olarak KİPTAŞ ile mali desteğin verilmesine ilişkin esasların belirtildiği ekteki protokolün imzalanması için Büyükşehir Belediye Başkanı'na yetki verilmesi, 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu'nun 18. maddesinin (g) bendi uyarınca komisyonlarımızca uygun görülmüştür.
Meclisimizin onayına arz olunur.”
Şeklinde hazırlanan Hukuk – Kentsel Yenileme – Plan ve Bütçe Komisyonları müşterek raporu; İstanbul Büyükşehir Belediye Meclisinin 9. Seçim Dönemi 1. Toplantı Yılı, Temmuz Ayı Toplantılarının 11 Temmuz 2024 tarihli 3. birleşiminde okunarak, yapılan işaretle oylama neticesinde raporun aynen ve Oybirliği ile kabulü kararlaştırılmıştır.
","slug":"riskli-yapilarda-yeniden-yapim-maliyetlerine-destek-saglanmasi","kararNo":"1064","dosyaNo":"1064","createdAt":"2024-07-22T12:36:08.783Z","updatedAt":"2024-07-22T12:36:09.916Z","publishedAt":"2024-07-22T12:36:09.909Z"}},"meta":{}}